Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Zapomniałeś hasła?
Szkolenie nauczycieli

Masz pytania?

Zadzwoń, lub napisz.

Tel. (22) 244-84-80

Skuteczne szkolenia dla oświaty

Szukasz informacji?

Geniusze, matoły, kujony – jak rozpoznawać potrzeby edukacyjne uczniów

Instytut Raabe
na Google+

Geniusze, matoły, kujony – codzienność polskiej szkoły i utrapienie dla nauczycieli. Źle diagnozowani, nie doceniani, pozostawieni bez pomocy. A przecież tkwi w nich ogromny potencjał. Wystarczy go dostrzec i uruchomić.

Te trzy na pozór odmienne typy uczniów mają kilka cech wspólnych. Przede wszystkim wyróżniają się na tle klasy, w jakiś sposób odstają od jej „normalnych” członków. Inaczej się zachowują: są albo nadmiernie zaangażowani, albo kontestują działania nauczyciela, są nadaktywni albo usuwają się na bok. Do zadań edukacyjnych podchodzą również w inny sposób. Dlaczego? Ponieważ ich potrzeby edukacyjne są odmienne od innych uczniów, których brzydko można nazwać przeciętnymi. Poza tym, ze względu na swoją wyrazistość, wzbudzają u otoczenia liczne emocje - najczęściej negatywne, takie jak:

  • zniecierpliwienie,
  • złość,
  • pogardę.

Bywają wyśmiewani, prześladowani i wykluczani z grupy rówieśniczej. W najlepszym razie traktuje się ich jak dziwaków. Mają niewielu przyjaciół (jeśli w ogóle), ponieważ z trudem nawiązują kontakty interpersonalne i społeczne. Mówi się o nich: nieprzystosowani, trudni, dziwni, tępi, głupi. Nauczyciele i wychowawcy nie potrafią ich diagnozować i skutecznie uczyć i wychowywać, przez co dzieci te tracą możliwość pełnego rozwoju osobistego, edukacyjnego i społecznego.

Geniusz, czyli wybitnie uzdolniony
Uczniowie zdolni mają w szkole łatwo. Są lubiani i odnoszą sukcesy w nauce. Dzięki ich obecności nauczyciele czują, że mają dla kogo prowadzić lekcje oraz wiarę, że to, co przekazują, nie ginie w eterze. Ale są także jednostki wybitnie zdolne, potocznie zwane geniuszami. Można ich podzielić na dwie grupy. Do pierwszej zaliczają się prymusi, pasjonaci nauki, którzy chłoną wszystko, co jest do przyswojenia. Ich życie kręci się wokół uczenia się. Biegają z jednej olimpiady na drugą. Skrajnie odmienny typ geniusza, to jednostka osiągająca wyniki znacznie poniżej swoich możliwości. Dla niego szkoła jest miejscem mało interesującym, a jego oczekiwania i możliwości wykraczają poza ofertę szkoły. Ponieważ nie są one spełniane, geniusz traci motywację do robienia czegokolwiek. Oczywiście poza szkołą realizuje swoje pasje, ale nikt o tym nie wie.  Można pokusić się o uogólnienie: im bardziej zdolni uczniowie, tym więcej z nimi kłopotów. Większość nauczycieli nie potrafi nawiązać z nimi kontaktu, a czasem wręcz go unika. Praca z młodym geniuszem bywa nudna („On i tak wszystko wie”), niepokojąca („Czy nie za dużo szóstek mu postawiłem?”), a często także stresująca („Ale mnie zagiął! A ja mam go przygotować do olimpiady…”).

Jak rozpoznać ucznia wybitnie uzdolnionego? Posiada on cechy takie jak:
• duża łatwość uczenia się,
• różnorodne zainteresowania,
• skuteczność w zdobywaniu i przetwarzaniu informacji,
• twórczą wyobraźnię,
• umiejętność rozwiązywania problemów.

Jednak nie te cechy świadczą o jego wyjątkowości, wyróżnia ich ogromne pragnienie wiedzy – najczęściej w wybranej dziedzinie, odmienne postrzeganie rzeczywistości, własna wizja, którą chcą realizować, oraz silna wewnętrzna intuicja. W dodatku, mają także odwagę polemizować, kwestionować i mówić ”nie”. Geniusz posiada ogromne zasoby energii fizycznej i psychicznej, którą trudno mu spożytkować na zwykłej lekcji (wielu uczniów z ADHD, lub z jego podejrzeniem, to właśnie dzieci zdolne, znudzeni schematami i nie mający przestrzeni do twórczej aktywności).

Wyjątkowość geniusza często ujawnia się już w wieku przedszkolnym. On jest tą perełka, która zaskakuje pomysłowością i oryginalnością, a przy tym uczy się szybciej niż inne dzieci. Jest wszystkiego ciekawy, dociekliwy i niezależny. To o nim powie pani Jola z grupy starszaków: „Tyle lat pracuję w przedszkolu, ale takiego dziecka jeszcze nie widziałam!” I będzie o nim snuć anegdoty wśród krewnych i znajomych. Nigdy go nie zapomni. Tyle, że zwykle niewiele dla niego zrobi, bo nie wie, jak z nim pracować.

W szkołach, do których uczęszcza geniusz, jest podobnie. Ale im dalej, tym jest mu trudniej. Nauczyciele poświęcają mu coraz mniej uwagi. On zaś albo zamienia się w komputer, który samodzielnie przetwarza, co się da, albo coraz bardziej odstaje od grupy zadaniowej i rówieśniczej. Nie rozumie, dlaczego musi robić coś, co jest zupełnie bez sensu. Bez trudu dostrzega absurdalność wklepywania do głowy suchej wiedzy. A gdzie empiryczne jej sprawdzanie? Gdzie eksperymenty, dyskusje, przełamywanie stereotypów? Po co uczyć się definicji grawitacji, skoro jest ona zjawiskiem oczywistym? Lepiej zbadać, czy działa jednakowo na człowieka i niedźwiedzia na przykład. Albo na muchę. Takie przebłyski umysłu rzadko bywają doceniane.

Nauczyciel, który nie wie, jak pracuje umysł ponadprzeciętnego ucznia, postrzega go jako jednostkę zarozumiałą, złośliwą i nieprzystosowaną. Nie potrafi porozumieć się z "odmieńcem", ten zaś przestaje się uczyć i z trudem zalicza podstawowy materiał, a ukończenie przez niego szkoły staje się wybawieniem dla obu stron.

Artykuł pochodzi z dwumiesięcznika “Emocje” 01/2011.

 

Pobierz

Autor: Anna Katarzyna Kiełczewska

Wychowawca i nauczycielka w szkołach tradycyjnych i eksperymentalnych. Autorka innowacji dydaktycznych i wychowawczych. Propagatorka szkolnictwa humanistycznego.  (…)

Polecamy

Komentarze

Szkolenie zamknięte - szkolenia dla nauczycieli

Newsletter

Subskrybuj kanały RSS

Kalendarz szkoleń

Sprawdź nasze czasopisma
Nasze strony:
Księgarnia Wydawnictwa Raabe Edupress - Czasopisma dla nauczycieli Eksperci w Oświacie - Wiedza, Inspiracje, Rozwój zawodowy Twoje Lekcje Wydawnictwa Pastoralne Freebooki - darmowe publikacje
Nasze portale:
Dyrektorium - Platforma Zarządzania Szkołą PortalPrzedszkolny.pl - Z myślą o dyrektorze przedszkola Pastoralis - od księży dla księży SpecPiel.pl - testy specializacyjne dla pielęgniarek

www.instytutraabe.pl - Skuteczne szkolenia dla oświaty

Skuteczne szkolenia dla nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych, gimnazjów, szkół podstawowych, przedszkoli.
W ofercie również szkolenia i kursy dla kadry zarządzającej oraz administratorów palcówek oświatyowych.

Copyright © Instytut Raabe 2011